Sözlük kullanımı bir dile olan hakimiyeti kuvvetlendirmek için etkili ve pratik bir yöntemdir. Fakat sözlük kullanımı konusunda hemen her kültür bireylere eksik öğretim sağlar ve kişiler bir dil öğrenmek istediklerinde ellerine aldıkları ilk araç olan sözlüğü kullanma konusunda yeterli başarıyı sağlayamazlar. Bu sebeple sözlük kullanımı hakkında oldukça fazla tartışma döner. Öncelikle ‘’ sözlük nedir? ‘’ bu konu hakkında doğru bilgi edinilmesi gerekir. Bu sebeple öncelikle bu konudan sizlere bahsedeceğiz.

Sözlük; Türk Dil Kurumu’nda ki açıklamasına bakıldığında bir dile ait olan bütün kelimeler ve deyimleri ya da bir dilin belirli bir çağ boyunca kullanmış olduğu tüm kelimeler ve deyimleri, alfabetik bir sıra ile özetleyen, açıklayan ve başka lisanda ki anlamlarını dile getiren bir eserdir. Diğer dil bilim araştırmalarında ki açıklamalarda ise sözlük; hem kendi anadilinizi hem de ikincil bir lisanı öğrenmek için etkili bir öğrenim aracıdır. Fakat sözlük kullanımı doğru yapılmaz ise yanlış bilgi kazanılması ya da doğru kullanım becerisi oluşmayabilir. Bu sebeple sözlük dikkatli ve bilinçli kullanılması gereken bir eserdir.

Bir başka bakış açısı ile yaklaşılacak olursa eğer sözlük için bir kültürün mirası ve aynası demek yanlış olmaz. Bir topluma ait kültürel, geleneksel, halk ve toplum bilimsel durumları yansıtır sözlük. Bu açıklama için bir örnek verecek olursak; Kültür eşiği gelişmiş, eğitim oranı yüksek kültüre sahip toplumların sözlüklerine bakıldığında, hem kelimelerinde hem de deyimlerinde ayrımcılığa, eşitsizliğe, adaletsizliğe çağrışım yapan sözcük birimlerinin oranları düşüktür. Fakat kültür eşiği gelişmemiş ve eğitim oranı düşük toplum yapılarının sahip kültürlerde adaletsizliğe, eşitsizliğe, ayrımcılığa çağrışım ve vurgu yapan sözcük birimleri yüksektir.

Sözlük içinde sadece olumlu ya da sadece olumsuz sözcük ögelerini barındırmak sözlükçülük tanımına yakışır olan uygun bir durum değildir. Sözlük bir ahlak, din ya da felsefe kitabı değildir. Bir ayıbı ortaya çıkarmaz ya da bir ayıbın üstünü örtmez. Bir sözlüğü elinize aldığınız an da dil yapısının hakim olduğu topluma dair her ne kadar dil bilgisi varsa içerisinde bulmanız gerekir. Çünkü sözlük nedir sorusunun bir diğer yanıtına sözlük objektif bir eserdir yanıtını almanız mümkün ve yüksek olasılıktadır. Sonuçta kendi anadilinize ya da başka ikincil bir dile ait bilmediğiniz dil yapılarını öğrenmek üzerine elinize aldığınız bir eser üzerinde konuşuyoruz. Kendi toplumunuz için ya da başka bir toplum yapısı için tarihi, ahlaki değerleri sözlük üzerinden almanız mümkün değildir, bunun için başka yapıda kitaplara yönelmelisiniz. Tam da bu sebepten dolayı sözlük içerisinde gizli saklı tutulacak, taraflı olunacak bir durum yoktur. Doğrusu neyse bunu almalısınız dolayısıyla doğru olan neyse içerisine o aktarılmalıdır. Sözlükler zaman zaman gözden geçirilerek belirli güncellemelere tabii tutulurlar. Toplumun gelişme düzeyine bağlı olarak eskide kalan tabirler ve yeni eklenen sözcükler doğru yerleştirilmeli ve bu konu hakkında bilgi eklenmelidir.

Sözlük Nasıl Kullanılır?

Artık sözlük nedir bunu biliyoruz, peki sözlük ne için kullanılıyor? Genellikle kişiler farklı bir dil yapısına karşı bilgi edinmek istediklerinde ellerine ilk olarak bir sözlük alırlar. Bu sözlük sayesinde öğrenmek istedikleri dil yapısına ait kelime yapılarını ve kelime anlamlarını edinirler. Aynı zamanda kendi anadilimiz içerisinde çok fazla kullanımına denk gelmediğimiz,  anlamına hakim olmadığımız kelimelere ya da atasözü ve deyimlere bakmak için sözlük kullanırız. Özellikle de anadilin yanı sıra ikincil bir dil öğrenmek isteyen kişiler öğrendikleri kelimelerin ve kelime yapılarının cümle içinde kullanımına dair bilgiyi sağlayamazlar. Bunun sebebi ise kişilerin doğru sözlük kullanımı yapamamasıdır. O halde yazımızın bu kısmında sizlere  sözlük nasıl kullanılır konusunda dair bir bilgi aktarımında bulunacağız.

Öncelikle çok fazla denenen ve yüksek başarı oranı olmayan basit ve etkili bir yoldan gidelim. Hakim olduğunuz anadilinize ait bir sözlük alın elinize. Bu sözlüğe, içerisinde anlamlarını ve kullanımlarını bildiğiniz kelimelere bakmakla başlayın. Daha sonrasında biraz inceleyin ve kendi konuşma yapınız içerisinde kullanmadığınız kelimeler ile tanışın ve bunları cümle yapıları içerisinde kullanmaya gayret edin. Unutmayın her bir kelimenin tonlaması ve vurgulaması ile birlikte gelen farklı çağrışımları mevcuttur. Bu noktada işler sarpa sarmaya başlar. Çünkü bilmediğiniz bir kelime yapısını bildiğiniz bir dil olmasına rağmen tonlarken ve vurgularken başlarda zorluk çekersiniz. Durum ana dilinize ait olan bir sözlükte böyleyse ikincil bir dil yapısı için kim bilir nasıl olur? O yüzden bu yöntemin bir yerde kullanımına ihtiyacımız olsa da şimdilik bu yolu bir kenara bırakalım ve gelin sözlük nasıl kullanılır sorusuna biraz daha etkili ve faydası yüksek olan bir yöntemi tanımakla başlayalım.

Bildiğiniz üzere artık günümüzde gelişen teknolojinin günlük yaşamımız içerisinde bize sağlamış olduğu birçok fayda var. Bunlardan birisi de online sözlük kullanımıdır. Sözlükler de artık çağımızda ikiye ayrılıyorlar, bu ayrım ise şu şekildedir; online sözlükler ve geleneksel sözlükler. Bazı insanlar kitap kokusu ve dokusundan asla vazgeçemezler, onlar genellikle sözlük kullanımında da dokunabildikleri, kokusunu alabildikleri sayfalara sahip olan geleneksel sözlükleri tercih ederler. Fakat farklı bir dil yapısına dair doğru bir sözlük hakimiyeti kurmak istiyorsak eğer hem daha pratik hem de daha verimli olan online sözlükleri tercih etmeliyiz.

Online sözlükler, bir dil hakimiyetini ve birikimini oluşturmak için son derece önemli ve pratik yapıya sahiptirler. Geleneksel yapıda ki sözlüklerin aksine daha pratik olmasının birkaç nedeni vardır. Bu sebepler; bazı kullanımı yüksek olan online sözlük sitelerinde öğrenmek istediğiniz kelimelerin farklı bir çok dilde ki anlam ve kullanımına dair bir bilgiyi size veriyor olmalarıdır. Aynı zamanda online sözlük kullanımında bir kelimenin farklı cümle yapılarının içerisinde ki kullanımlarını da duyma imkanınız vardır. Bu özellik geleneksel sözlükler de her ne kadar istiyor olursak olalım, gerçekleşmesi mümkün olmayan bir özelliktir. Yukarıda da bahsetmiş olduğumuz gibi Türkçe ve benzeri ana dile sahip kişiler için İngilizce ve benzeri dil yapısına ait olan kelimelerin, kullanımı ve cümle içerisine yerleştirilmesi zordur. İngilizce gibi dillerde kelimelerin tonlama ve vurgulama biçimi kelime anlamını bambaşka bir yapıya dönüştürebilir. Sayısız cilt oluşturabilecek kadar bilgi tek bir tıklama ile emrinize amade şekilde karşınıza çıkıyor ve bir de üstüne üstük geleneksel sözlük kullanımının meşakkatli yapısının aksine pratik ve daha hızlı bir öğrenim sağlıyor. Bu sayede kafanızın karışmasına sebep verecek olan bir çok soru işareti hızlıca kaybolur ve yanlış kelime ve cümle kullanımından uzakta kalırsınız. Sadece kelimenin anlamını ve tonlamasını bilmekle de bitmez bir dil öğrenimi. Daha faydalı kullanım için sözlük nasıl kullanılır sorusunu soran sizlere şunları söylemeden geçemeyeceğiz, doğru telaffuz geleneksel sözlüklerde alınması mümkün olmayan bir bilgidir. Fakat online sözlük kullanımı sayesinde hem kelime hakkında doğru bilgiye, doğru tonlama ve vurgulamaya, doğru cümle yapısı kurmaya, doğru telaffuza sahip olabilirsiniz. Eğer geleneksel yöntemler ile ilerlemek isterseniz ardından hüsrana uğrayabilirsiniz çok kısıtlı öğrenim ve gelişim alanına sahip olursunuz. Fakat kendi anadilinizi ya da ikincil bir dili daha pratik ve sağlıklı bir şekilde öğrenmek istiyorsanız online sözlük yöntemi ile başarıya kısa sürede ulaşmanız mümkün.